Nakon manipulativnog predstavljanja izračuna i početne greške u razumijevanju od strane građana, to je iskorišteno da se nameti na platu prikaži drastično većima nego što to zaista jesu.

U posljednje vrijeme sve češće čujemo tvrdnje da država uzima čak 75% na platu od 1.000 KM, što nije tačno. Ova manipulacija počinje pogrešnim predstavljanjem računice.

Kako se kreirala zabluda?

Prvo se poninjala minimalna NETO plata od 1.000 KM (iznos koji radnik dobije na ruke) i govorilo se da poslodavac uz to dodatno plaća državi 750 KM “odbitaka”. Zo je s vremenom zsmijenjeno tezom koja se često ponavlja na mrežama kao 75% “nameta” na platu kroz razne “odbitke”, ali ovo dvoje je nespojivo, barem ne na način kwko je pogrešno ostalo u eteru.

Zašto? Jer se PROCENAT ODBITAKA računaju na BRUTO platu, a ne na NETO platu.

Po toj logici bi ispalo da se plaća DODATAK od 750 KM na 1.000 KM, a u stvari računanje ide skroz “sa druge strane” gdje se od ukupne zarade ODBIJA iznos od 750 KM.

Kako se pravilno računa koliko poslodavac plati državi?

BRUTO plata predstavlja ukupni iznos koji radnik zaradi prije nego što se odbiju porezi i doprinosi. U ovom primjeru, bruto plata iznosi 1.750 KM.

Na ovu bruto platu, poslodavac plaća 750 KM za doprinose, poreze i ostale obaveze prema državi. Nakon ovih odbitaka, radniku ostaje NETO plata od 1.000 KM.

Da bismo izračunali koliko 750 KM odbitaka iznosi u procentima od bruto plate, koristimo sljedeću formulu:

Procenat = Dio ÷ Ukupno × 100
Procenat = 750 ÷ 1.750 × 100

Korak po korak:

  1. 750 ÷ 1.750 = 0,4285714286
  2. 0,4285714286 × 100 = 42,85714286%

Zaokruženo na dvije decimale, to je približno 42,86%.

Dakle, poslodavac za ODBITKE plaća 42,86% od bruto plate, a ne 75%.

Zaključak:

Procenat odbitaka uvijek se računa u odnosu na bruto platu, jer je ona polazna osnova za sve izračune. Rezultat, odnosno NETO plata od 1.000 KM, dobije se tako što se od bruto plate 1.750 KM odbije 750 KM, odnosno 42,86%.

Manipulacija nastaje kada se procenat izračunava na osnovu NETO plate, što je potpuno pogrešno i obmanjujuće.

Ne dozvolite da vas ikomobmanjuje manipulativnim računicama – istina je u pravilnom razumijevanju brojki.

Zakonski okvir obračuna plata: Šta kaže zakon?

Zakonska osnova za obračun plata definisana je kroz Zakon o doprinosima FBiH („Službene novine FBiH“, br. 35/98, 16/01, 37/01, 1/02, 17/06, 14/08, 91/15) i Zakon o porezu na dohodak FBiH („Službene novine FBiH“, br. 10/08, 9/10, 44/11, 7/13, 65/13, 4/14, 91/15).

Prema ovim zakonima, doprinosi za zdravstveno i penzijsko osiguranje, kao i porezi, izračunavaju se na osnovu bruto plate, dok je neto plata iznos koji radnik dobije nakon odbitka ovih obaveza. Ove odredbe jasno definišu da se procenat izdvajanja uvijek računa u odnosu na bruto, a ne neto iznos, čime se eliminišu eventualne manipulacije i pogrešne interpretacije.

Zakoni Federacije Bosne i Hercegovine ne poznaju obračun doprinosa i poreza na osnovu neto plate.

Takve formule ne postoje.

Zakonski okvir, definisan kroz Zakon o doprinosima FBiH i Zakon o porezu na dohodak FBiH, jasno propisuje da su svi obračuni vezani za doprinose, poreze i obaveze prema državi bazirani na bruto iznosu plate. Neto plata predstavlja rezultat, tj. iznos koji radnik dobija nakon što se od bruto plate odbiju zakonom propisani doprinosi i porezi.

Izračuni na osnovu neto plate mogu se koristiti samo kao interni ili pojednostavljeni prikazi za razumijevanje, ali takav pristup nije pravno validan za službene obračune u skladu sa zakonom.