Masovna mobilizacija, odlazak stanovništva i pad investicija ogolili duboke strukturne slabosti države

Izraelska ekonomija nalazi se na rubu teške recesije usljed dugotrajnog rata u Gazi i širenja vojnih operacija, upozoravaju analitičari. Prema navodima turskog lista Yeni Şafak, kombinacija masovne mobilizacije, odlaska radno sposobnog stanovništva i dramatičnog pada stranih investicija dovela je do ozbiljne paralize ključnih privrednih sektora.

Od oktobra 2023. godine, kada su započeli novi oružani sukobi, izraelske vlasti mobilisale su oko 300.000 rezervista koji su poslani na frontove u Gazi i Libanu. Ovakav potez izazvao je nagli manjak radne snage, naročito u građevinskom, tehnološkom i uslužnom sektoru, što je dovelo do rasta troškova rada, prekida lanaca snabdijevanja i povećanog broja stečajeva.

Palestinski ekonomista Abdurrahman Migdad ističe da je povlačenje tolikog broja ljudi sa tržišta rada, uz istovremeni odlazak desetina hiljada stanovnika iz zemlje, proizvelo snažan udar na privredu. Prema njegovim riječima, bez kontinuirane finansijske pomoći Sjedinjenih Američkih Država i evropskih saveznika, izraelska ekonomija bi se već urušila, posebno pod pritiskom međunarodnih bojkota i reputacione štete.

Rekordan deficit i bijeg kapitala

Rat je otvorio i ogromnu rupu u državnim finansijama. Budžetski deficit dosegao je rekordne nivoe zbog enormnih izdvajanja za vojnu industriju, nabavku oružja i finansiranje operacija. Istovremeno, strani investitori sve češće povlače kapital ili obustavljaju saradnju, strahujući od političkih i reputacionih posljedica.

Pojedine kompanije, navodi se, čak zahtijevaju brisanje zapisa sa online sastanaka sa izraelskim partnerima kako bi izbjegle negativne reakcije javnosti.

Demografski udar i pad sigurnosti

Ekonomska kriza dodatno je produbljena demografskim promjenama. Prema dostupnim podacima, gotovo pola miliona Izraelaca napustilo je zemlju, dok su područja uz sjevernu i južnu granicu u velikoj mjeri ispražnjena. Odlazak visokokvalifikovanih radnika i tehnoloških preduzetnika posebno pogađa sektor visoke tehnologije, koji je godinama bio okosnica izraelskog ekonomskog rasta.

Ogoljene strukturne slabosti

Stručnjaci ocjenjuju da je rat djelovao kao katalizator koji je razotkrio dugogodišnje strukturne probleme izraelske ekonomije. Infrastruktura u privatnom i javnom sektoru, uključujući turizam, tehnologiju i građevinarstvo, znatno je oslabljena. Nacionalna valuta, izraelski šekel, izložena je stalnim pritiscima devalvacije, a stabilnost se održava uglavnom zahvaljujući vanjskoj podršci.

Sve ukazuje na to da se izraelska ekonomija suočava s jednom od najtežih kriza u svojoj novijoj historiji, čiji će se dugoročni efekti osjećati i nakon završetka sukoba.

Izvor/foto: Yeni Şafak