Kineski AI sistem optimizira zračno dopunjavanje goriva i povećava sigurnost misija nakon američke nesreće

Nekoliko dana nakon što se u zapadnom Iraku srušio američki KC-135 Stratotanker 12. marta, usmrtivši šest članova posade tokom operacije Epic Fury, Kineska narodna oslobodilačka vojska (PLA) objavila je novi sistem zasnovan na umjetnoj inteligenciji (AI) za automatizaciju i optimizaciju operacija zračnog dopunjavanja goriva.

PLA je razvila sistem za upravljanje zračnim područjem za dopunjavanje goriva, koji su prvi put testirali tokom treninga krajem prošle godine. Ovaj potez privukao je pažnju zbog tajminga, koji je uslijedio samo nekoliko dana nakon najteže gubitka američkog tankera u posljednjih deset godina.

Kako sistem funkcioniše

AI platforma prati stanje vazdušnog prostora u realnom vremenu i koristi algoritme za izračunavanje nivoa goriva svih učesnika u operaciji. Na osnovu toga generiše optimizovane planove spajanja, dodjeljujući tankere lovcima prema statusu goriva, trajanju leta i kapacitetu vazdušnog prostora, te izdaje preporuke pilotima.

Yu He, oficir PLA uključen u program, ističe da sistem pruža „naučno utemeljena i vrlo efikasna rješenja, omogućavajući maksimalnu učinkovitost zračnog dopunjavanja“.

Ranije, lovci su prilazili najbližem dostupnom tankeru, što je dovodilo do preopterećenja nekih aviona, dok su drugi ostajali neiskorišteni. AI sistem za dispatch cilja eliminaciju ove neravnoteže, koju PLA opisuje kao „kritičnu slabost koja ograničava borbenu efikasnost“.

Nesreća KC-135 koja je poslužila kao pozadina

Američki KC-135 koji se srušio u zapadnom Iraku imao je prosječnu starost aviona preko 66 godina. CENTCOM je potvrdio da su dva aviona bila uključena u incident iznad prijateljskog vazdušnog prostora blizu iračko-jordanske granice; jedan je sletio sigurno, dok se drugi srušio. Uzrok nesreće još se istražuje, a isključeni su neprijateljski ili prijateljski pucnji.

Ovo je prvi gubitak američkog tankera u ratnom periodu od 2013. godine, a četvrti gubitak američkog aviona od početka operacije Epic Fury 28. februara. Ministar odbrane Pete Hegseth izjavio je: „Rat je pakao, rat je haos. Svi oni su američki heroji.“

Sve veći jaz u kapacitetima

Kina automatskim zračnim dopunjavanjem reflektuje širi napor modernizacije historijski slabe sposobnosti. PLAAF trenutno operiše oko 35 tankera, uključujući starije ruske IL-78 Midas, prepravljene H-6 bombardere i novije YY-20A tankere zasnovane na transportnom avionu Y-20. Za usporedbu, američki Air Force ima preko 550 aviona za zračno dopunjavanje, što podržava globalnu projekciju američke moći.

AI sistem ne rješava numerički jaz preko noći, ali pokazuje fokus Pekinga na maksimalno iskorištavanje postojećih resursa. Penzionisani senior pukovnik PLA naveo je incident iz 1966. kada je KC-135 udario B-52 tokom dopunjavanja, što je dovelo do pada hidrogenskih bombi nad Španijom, kao primjer katastrofalnih posljedica loše koordinacije. U ovom kontekstu, AI sistem predstavlja investiciju i u sigurnost i u taktičku učinkovitost.